ความสูญเปล่า (Waste) คือ กิจกรรมหรือกระบวนการใด ๆ ที่ใช้ทรัพยากร เช่น เวลา แรงงาน วัสดุ หรือค่าใช้จ่าย แต่ ไม่ก่อให้เกิดคุณค่าเพิ่มต่อสินค้า
8 Waste คือ แนวคิดในระบบ Lean ที่ใช้ในการระบุ “ความสูญเปล่า” ในกระบวนการทำงาน ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ไม่ก่อให้เกิดคุณค่าและควรถูกลดหรือกำจัดออก เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน และปรับปรุงคุณภาพของงาน
ความสูญเปล่าทั้ง 8 ประเภท สามารถจำได้ด้วยคำว่า “ DOWNTIME ”
1. Defect : งานเสียหรือการแก้งาน งานที่ผิดพลาด ต้องแก้ไขหรือผลิตใหม่ ทำให้เสียเวลาและทรัพยากร
2. Overproduction : การผลิตมากเกินไป การผลิตมากหรือเร็วกว่าความต้องการจริง ส่งผลให้เกิดสต็อกเกินและต้นทุนเพิ่ม
3. Waiting : การรองาน เวลาที่สูญเสียจากการรอ เช่น รอเครื่องจักร รอวัตถุดิบ หรือรอข้อมูล ทำให้กระบวนการหยุดชะงัก
4. Non-utilized Employee : ไม่ใช้ความสามารถของบุคลากร การไม่ใช้ความรู้ ความสามารถ หรือไอเดียของพนักงานอย่างเต็มที่ ทำให้เสียโอกาสในการพัฒนา
5. Transportation : การขนย้ายวัสดุที่ไม่จำเป็น การเคลื่อนย้ายวัสดุหรือสินค้าโดยไม่จำเป็น เช่น ย้ายหลายรอบหรือไกลเกินไป ทำให้เสียเวลาและเพิ่มต้นทุน
6. Inventory : การเก็บสต็อกมากเกินไป การเก็บสต็อกมากเกินความจำเป็น ทำให้เกิดต้นทุนจม เสี่ยงของเสีย หรือของล้าสมัย
7. Motion : การเคลื่อนไหวที่มากเกินความจำเป็น การเคลื่อนไหวของพนักงานที่ไม่ก่อให้เกิดคุณค่า เช่น เดินไกล หยิบของหลายครั้ง หรือท่าทางที่ไม่เหมาะสม
8. Excess processing : กระบวนการผลิตที่ไม่สร้างมูลค่า เป็นการดำเนินงานที่มากเกินความจำเป็นและไม่ก่อให้เกิดมูลค่าเพิ่มต่อสินค้า เช่น ตรวจสอบซ้ำเกินจำเป็น หรือใช้ขั้นตอนที่ซับซ้อนเกินไป เป็นต้น
แนวคิด 8 Waste เป็นเครื่องมือสำคัญในการระบุและลดความสูญเปล่าในกระบวนการทำงาน โดยช่วยให้องค์กรสามารถมองเห็นกิจกรรมที่ไม่ก่อให้เกิดคุณค่าและปรับปรุงได้อย่างเป็นระบบ เมื่อมีการนำไปประยุกต์ใช้อย่างต่อเนื่องร่วมกับแนวคิด Lean หรือ แนวคิดอื่น ๆ จะช่วยลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และยกระดับคุณภาพของงานได้อย่างยั่งยืน ทั้งยังส่งเสริมให้องค์กรสามารถพัฒนาและแข่งขันได้ในระยะยาว